UTMB - co to jest? Zasady, przebieg i historia zawodów.

Uznawany za najbardziej prestiżowy ultramaraton górski na świecie, o którym dosłownie marzy większość zawodników. Haczyk jest jednak taki, że na UTMB nie da się tak po prostu zapisać.

Co skrywa ten skrót? Czym jest ta marka? Ile kilometrów i przewyższeń liczą biegi UTMB? Poznaj historię, zasady i inne ważne informacje - zapraszamy.

Czym są zawody UTMB (w tym tzw. series)? Co oznacza ten skrót?

UTMB to skrót od Ultra-Trail du Mont-Blanc, czyli jednoetapowego ultramaratonu górskiego rozpościerającego się na wielkiej pętli wokół masywu Mont Blanc w Alpach (jego start i meta znajdują się w miejscowości Chamonix).

Jednak warto wiedzieć, że w praktyce pod hasłem "UTMB" kryją się tak naprawdę 2 różne rzeczy. Z jednej strony to oczywiście wspomniany wyżej, flagowy i najdłuższy bieg festiwalu w Chamonix. Z drugiej natomiast - także nazwa całej globalnej marki i cyklu zawodów (tzw. UTMB World Series).

Kiedy odbywa się UTMB?

Wydarzenie rusza co roku pod koniec sierpnia w Chamonix - jako wielki finał sezonu całej serii zawodów. Przyjmuje wówczas formę około tygodniowego festiwalu, podczas którego rozgrywane są różne formaty (dystanse). Dokładne daty i godziny zmieniają się z edycji na edycję, więc konkretny termin zawsze należy sprawdzić bezpośrednio w kalendarzu bieżącej …  oficjalnej stronie.

Jak wygląda flagowy bieg UTMB wokół masywu Mont Blanc?

Trasa to tzw. wielka pętla biegnąca wokół masywu, która jest poprowadzona śladem słynnego szlaku Tour du Mont Blanc. W trakcie jednego biegu zawodnicy odwiedzają aż 3 kraje - Francję, Włochy oraz Szwajcarię, żeby finalnie wrócić tam, skąd wyruszyli, czyli do Chamonix.

• Długość: około 170 - 176 km*.
• Przewyższenia: mniej więcej 10 000 metrów sumy podejść.
• Limit: około 46,5 godziny (na ukończenie całego biegu) oraz bramki czasowe na punktach pośrednich.

O ile światowa elita kończy trasę w okolicach 20 godzin, o tyle przeciętny finiszer potrzebuje na to zwykle od 30 do 45 godzin (co oznacza konieczność spędzenia 1 lub czasami 2 nocy na szlaku). Oczywiście, wielu osobom w ogóle nie udaje się ukończyć tego flagowego dystansu UTMB. 

UTMB jest tak trudne, bo kumuluje naraz kilka morderczych czynników: gigantyczną sumę przewyższenia i długie podejścia (na których wielu biegaczy ratuje się kijkami), techniczny alpejski teren na zbiegach, bieg przez jedną lub dwie noce z narastającą deprywacją snu, gwałtowne zmiany pogody i temperatury na dużych wysokościach oraz nieustanną presję bram czasowych. Do tego oczywiście dochodzi obciążenie psychiczne. Stąd o wyniku bardzo często decyduje nie sama szybkość, ale przede wszystkim - mądre zarządzanie wysiłkiem (w tym rozsądna strategia tempa, jedzenie, picie i panowanie nad kryzysami).

* Dokładny dystans i przewyższenie zmieniają się co roku, bowiem trasę za każdym razem modyfikuje pogoda, warunki w górach, a co za tym idzie - decyzje organizatora.

Historia zawodów UTMB

Choć dziś UTMB to de facto biegowa ikona, w praktyce jest zasadniczo dość młodym eventem (pierwsza edycja odbyła się w 2003 roku). Wówczas na starcie stanęło kilkuset zawodników, a do mety dobiegła zaledwie garstka.

Przez kolejne lata impreza rosła w siłę, a wraz z lawinowo rosnącą popularnością i rosnącą liczbą chętnych do udziału - pojawiła się konieczność wprowadzenia wymogów kwalifikacyjnych. Z czasem UTMB przekształcił się w globalny cykl zawodów (World Series).

Jakie zasady panują na tych zawodach? Jak zakwalifikować się na UTMB?

UTMB to bieg jednoetapowy, co oznacza, że biegniesz w dzień i w nocy - bez przerwy na etapowy odpoczynek. Każdy zawodnik musi posiadać obowiązkowe wyposażenie (w tym np. kurtkę przeciwdeszczową z odpowiednią membraną, czołówkę z zapasem baterii, zapas wody i jedzenia, folię NRC, telefon oraz odzież na chłód).

W trakcie zawodów organizator prowadzi kontrole sprzętu i nakłada kary za jego brak. Na trasie czekają punkty odżywcze, choć zawodników i tak obowiązuje zasada tzw. częściowej samowystarczalności. Muszą też pokonać trasy o własnych siłach - bez pomocy z zewnątrz (poza wyznaczonymi do tego strefami).

Co ciekawe - na UTMB nie można się po prostu zapisać. Od 2021 roku kwalifikacja odeszła od punktów ITRA na rzecz własnego, autorskiego systemu UTMB, który rozkłada się na 3 elementy:

• UTMB Index - wskaźnik wyniku, który jest liczony w czterech kategoriach dystansu. Zdobywa się go, kończąc bieg punktowany w danej kategorii. Sposób jego liczenia bywa aktualizowany, więc swój wynik i wymagania sprawdzaj bezpośrednio na stronie organizatora.
• Running Stones, czyli "kamienie" zdobywane za ukończenie biegów z cyklu "by UTMB" (są to imprezy należące do UTMB World Series). Im więcej ich uzbierasz, tym większą masz szansę w losowaniu. Co ważne - mają swoją ważność czasową.

I tak, nawet jeśli spełnisz wszystkie warunki - o wejściu na UTMB rozstrzyga losowanie spośród puli zebranych kamieni. Ewentualnie, poza loterią istnieje tzw. kwalifikacja bezpośrednia, która jest jednak zarezerwowana dla najlepszych zawodników cyklu. Czytaj: tzw. elita nie musi liczyć na szczęście w losowaniu.

Pozostałe zawody rozgrywane w ramach UTMB Series

Poza flagowym UTMB przez cały tydzień wokół tego samego masywu rozgrywa się szereg innych biegów o różnej długości i trudności. Do najważniejszych z nich (dystanse podajemy orientacyjnie, bo zmieniają się co edycję) zaliczają się:

• CCC - około 100 km i 6 000 m przewyższenia, ze startem w Courmayeur po włoskiej stronie;
• TDS - około 145 - 150 km, słynący z wyjątkowo technicznej i dzikiej trasy, uznawany przez wielu za najtrudniejszy z serii,
• OCC - około 55 - 60 km i 3 500 m przewyższenia, ze startem w Orsières w Szwajcarii; najbardziej przystępny z biegów losowanych,
• MCC - około 40 km, bieg z pulą miejsc dla wolontariuszy i mieszkańców regionu,
• PTL - około 300 km w formule drużynowej, bez klasyfikacji i bez rywalizacji, za to z ekstremalną, półautonomiczną przygodą w wysokich górach.

Naturalnie, poza legendarnym tygodniem w Chamonix marka UTMB firmuje też dziesiątki biegów trailowych z cyklu World Series - rozgrywanych na całym świecie. To właśnie na nich zdobywa się kamienie i Index.

Szykujesz się na własne górskie wyzwanie? 

Zacznij od odzieży, która to wytrzyma. Do UTMB trzeba lat treningu, ale do pierwszych górskich kilometrów wystarczy dobry plan i strój, który nie zawiedzie w terenie. 

Jeżeli na to liczysz - zapraszamy do SMMASH, gdzie skompletujesz odzież do biegania oraz kurtki sportowe z polskiej produkcji - z mocnymi szwami i nadrukami odpornymi na setki prań.