Sztuki walki - czym są? Rodzaje, specyfika i różnice.

Boks, MMA, BJJ, Muay Thai, karate, judo, kickboxing, zapasy i wiele (serio, wiele) innych. Jeśli dopiero zastanawiasz się, czym właściwie są sztuki walki (i przy okazji - która z nich jest dla Ciebie) - to miejsce będzie świetnym punktem startowym, od którego możesz zacząć poszerzać swoją wiedzę w tym zakresie.

W tym artykule rozkładamy to wszystko dosłownie na czynniki pierwsze. Sprawdź, na czym polegają, czym się od siebie różnią, a także dowiedz się, jaką dyscyplinę warto rozważyć (jeśli planujesz rozpocząć swoją przygodę właśnie ze sztukami walki).

Co to takiego są sztuki walki?

Sztuki walki to pojęcie, które obejmuje swoją definicją różnorodne, aczkolwiek ustrukturyzowane systemy walki wręcz. W zależności od konkretnej odmiany, różnią się od siebie sposobem walki (w tym, jakie i w jaki sposób ciosy mogą być wyprowadzane), jej lokalizacją (mata, ring, klatka itp.), poziomem ochrony (rękawice, ochraniacze, kaski itp.), a nawet strojami zawodników.

Jednak sama ich idea wykracza dalej i nie ogranicza się wyłącznie do siły, techniki, taktyki czy zwykłej brutalności. Poza nimi bardzo często uwzględnia bowiem również całą filozofię życia.

Ogólny podział dyscyplin sztuk walki

Zanim wejdziemy w konkretne szczegóły - pora na szybkie wprowadzenie. Musisz bowiem zdawać sobie sprawę z tego, że o ile wszystkie omawiane przez nas dyscypliny łączy jeden cel (czytaj: sprawić, żebyś był skuteczniejszy w sytuacji konfrontacji), o tyle w zasadzie różni je cała reszta. W tym: zasady, techniki, filozofia i miejsce walki.

W dużym uproszczeniu można je podzielić na trzy zasadnicze duże grupy, które “dalej” dzielą się na jeszcze mniejsze i bardziej wyspecjalizowane. Jakie? O tym przeczytasz już za moment. Ogólny podział przedstawia się tak:

• Dyscypliny uderzeniowe (tzw. striking), w których walka toczy się głównie w stójce. Polegają na wyprowadzaniu ciosów rękami, kopnięć, a jeśli dana dyscyplina na to pozwala - w grę wchodzą również łokcie czy kolana. Zaliczamy do nich boks, kickboxing, Muay Thai i karate. 
• Dyscypliny chwytne i rzutowe (czyli grappling), w których rywalizacja działa zupełnie inaczej. Ciosy są bowiem zastępowane (w zależności od dyscypliny) przez chwyty, obalenia, rzuty, dźwignie, duszenie oraz kontrolowanie pozycji przeciwnika. Są nimi judo, zapasy oraz BJJ.
• Dyscypliny mieszane (najczęściej MMA), które natomiast biorą wszystko, co najlepsze z obu powyższych światów.

Każda z tych grup ma swoje specyficzne wymagania, zasady, a co za tym idzie - również inny zestaw ruchów. Poniżej omawiamy je po kolei. No to zaczynajmy!

Boks

Boks to najstarsza, a w związku z tym także jedna z najbardziej rozpoznawalnych dyscyplin walki na świecie. Jego historia sięga czasów starożytnych, choć pierwotnie przyjmował nieco inną formę od tej, do której przyzwyczailiśmy się obecnie. 

Współczesna forma boksu opiera się na walce wyłącznie za pomocą ciosów pięściami, które muszą być wyposażone w odpowiednie rękawice bokserskie. Zawodnicy rywalizują w ringu na dystansie kilku lub kilkunastu rund. O wygranej decydują punkty lub wcześniejsze przerwanie pojedynku. Kopnięcia, rzuty i inne techniki są zabronione.

Skuteczny bokser opanowuje cztery podstawowe uderzenia:

• jab - szybki, prosty z lewej - służy do badania dystansu i otwierania akcji,
• cross - mocny cios z prawej - narzędzie do finalizowania,
• hook - sierpowy z boku, celujący w szczękę lub korpus,
• uppercut - prosty z dołu, szczególnie groźny w zwarciu.

Boks uczy walki na trzech dystansach: długim (praca jabem), średnim (wymiana ciosów) i krótkim (klinch i praca na korpusie). Do tego ważną rolę odgrywa tzw. footwork, czyli praca nóg. Właśnie dlatego uchodzi za jedną z najlepszych baz dla innych sportów walki.

Kickboxing

Kickboxing jest z kolei trochę jak boks - z tą różnicą, że zawodnicy mogą również wyprowadzać kopnięcia (stąd zresztą wywodzi się jego nazwa). W ten sposób walki są bardziej dynamiczne, a sami zawodnicy muszą być zdecydowanie bardziej wszechstronni. Dyscyplina ma kilka głównych odmian:, w tym: kickboxing amerykański - kopnięcia wyłącznie powyżej pasa, walka pełnokontaktowa czy K-1 (najbardziej widowiskowa wersja, która dopuszcza uderzenia kolanami).

Muay Thai

Muay Thai - zwane sztuką ośmiu kończyn, wywodzi się z Tajlandii, gdzie jest traktowane jako sport narodowy. Można powiedzieć, że to bogatsza wersja kickboxingu. Z tą różnicą, że tajski boks pozwala dodać do swojego arsenału ciosy zadawane łokciami i kolanami, a także - dopuszcza walkę w tzw. klinczu.

Właśnie taka kombinacja czyni z tej sztuki walki jeden z najbardziej kompletnych, a zarazem brutalnych systemów uderzeniowych na świecie. Co ciekawe - to właśnie Muay Thai jest obecnie traktowane jako standardowy element przygotowań praktycznie każdego zawodnika mieszanych sztuk walki.

Karate

Karate wywodzi się z kolei z Japonii. Ta dyscyplina opiera się na uderzeniach pięściami, kopnięciach oraz tzw. blokach. Wyróżniamy kilka głównych stylów: 

• shotokan (najpopularniejszy, niska postawa i długie, mocne techniki),
• kyokushin (również popularny, pełnokontaktowe karate z realną wymianą ciosów),
• goju-ryu (połączenie twardych technik z miękkimi).

Judo

Judo koncentruje się z kolei na czymś innym. Nie ma tu uderzeń, co czyni je bezpieczniejszym pierwszym krokiem dla najmłodszych i osób, które niespecjalnie przepadają za wymianą ciosów. Jednocześnie wymaga wysokiego poziomu kondycji.

Zamiast brutalnej siły wykorzystuje bowiem ruch samego przeciwnika. Zamiast opierać się jego sile - używa się jej przeciwko niemu. W praktyce opiera się więc na takich działaniach, jak chociażby: rzuty i obalenia (praca w stójce), unieruchomienia (walka w parterze), a także duszenia i dźwignie stawowe (kończące walkę przez zmuszenie rywala do poddania się).

Zapasy

Zapasy to prawdopodobnie najstarsza (poza lub na równi z boksem) dyscyplina walki w historii ludzkości. Ćwiczono je bowiem w starożytnej Grecji, Egipcie, a nawet w Chinach. Skupiają się wyłącznie na obalaniu i kontrolowaniu przeciwnika (nie ma mowy o wyprowadzaniu uderzeń, kopnięć oraz duszeniu). W sportowej rywalizacji funkcjonują dwa główne style olimpijskie:

• Zapasy wolne (freestyle) - pozwalają na pracę nogami, chwytanie za nogi oraz całe ciało - zarówno w ataku, jak i w obronie.
• Zapasy klasyczne - zakaz chwytania poniżej pasa i używania nóg do technik.

One, podobnie jak Muay Thai, również są uznawane za jeden z filarów skuteczności w MMA. Zawodnik z solidną bazą zapaśniczą decyduje o tym, gdzie właściwie ma toczyć się walka, co daje mu imponującą przewagę w klatce.

Brazylijskie jiu-jitsu (BJJ)

Można powiedzieć, że BJJ to “młodszy brat” judo i zapasów, który jednak głównie koncentruje się na systemach walki niemal wyłącznie w parterze, ale z ogromnym naciskiem na “poddanie przeciwnika”. Wykorzystuje do tego różne techniki duszeń oraz dźwigni na stawy.

BJJ trenuje się zazwyczaj w tradycyjnym stroju typu kimono (służy do chwytów i obrony). Rzadziej bez kimona, za to w koszulkach typu rashguard oraz dedykowanych spodenkach sportowych. 

MMA (mieszane sztuki walki)

MMA to natomiast dyscyplina, która nie ma jednej "twarzy", a co za tym idzie - zasadniczo łączy wszystkie (lub prawie wszystkie), które zdążyliśmy już opisać w tym artykule. Osoba, o której możemy powiedzieć, że jest w 100 procentach kompletnym zawodnikiem mieszanych sztuk walki, charakteryzuje się tym, że:

• uderza precyzyjnie i mocno w stójce (striking),
• kontroluje miejsce walki dzięki umiejętnościom zapaśniczym,
• potrafi wykończyć rywala w parterze (grappling / BJJ).

Brak umiejętności w choćby jednym z tych obszarów to poważna luka, którą dobry rywal bez problemu wykorzysta. Właśnie dlatego treningi MMA są uznawane za jedne z najbardziej różnorodnych, a przez to - bardzo, ale to bardzo wymagających. 

Jak wybrać dyscyplinę dla siebie? Wnioski i podsumowania.

Zbliżając się powoli do końca - pora jeszcze na garść porad. Oczywiście, w ostatecznym rozrachunku wybór konkretnej dyscypliny jest kwestią osobowości, możliwości, zainteresowań, a także celów. Dlatego poniżej dodaliśmy kilka wskazówek, które mogą Cię naprowadzić i choć trochę ułatwić podjęcie trafnej decyzji. Zatem, jeśli:

• lubisz dynamiczne uderzenia i chcesz szybko poczuć poprawę kondycji - zacznij od boksu lub kickboxingu,
• zależy Ci na kompletnym systemie uderzeniowym - Muay Thai będzie strzałem w dziesiątkę,
• wolisz technikę od siły fizycznej - BJJ może okazać się Twoją “bajką”,
• interesuje Cię sport olimpijski i walka w zwarciu - judo lub zapasy będą naturalnym wyborem,
• chcesz trenować wszystko naraz i masz apetyt na więcej - MMA powinno być dla Ciebie wręcz oczywistym kierunkiem.

Oczywiście, poza wyżej wymienionymi warto wziąć pod uwagę swój wiek, wyjściową kondycję, a także to, czy w Twoich okolicach działa klub / miejsce, w którym możesz ćwiczyć.

Gdy zdecydujesz, co trenować, to zdecyduj, co chcesz ubrać

Posiadanie wiedzy na temat dostępnych możliwości to już naprawdę całkiem dobry start. Kolejny krok to wejście na matę lub do ringu. I jak pewnie się domyślasz - do tego potrzebujesz odpowiedniego stroju. W SMMASH (jako polski producent) projektujemy odzież sportową z myślą o fighterach każdej dyscypliny. Rashguardy, spodenki, koszulki i wiele więcej - dla kobiet i dla mężczyzn. Wbijaj do naszego sklepu i znajdź coś dla siebie.

Masz pytania dotyczące oferty lub potrzebujesz pomocy z wyborem? Napisz do nas - chętnie doradzimy i pomożemy dobrać coś, co sprawdzi się dokładnie w Twoim sporcie.